Mô hình nuôi cá lồng trên đập Cầu Sắt của anh nông dân Thái Bá Tỵ ở xóm Viên Thái, xã Tân Phú (huyện Tân Kỳ cũ) cho thu nhập ổn định hàng năm. Không chỉ góp phần phát triển kinh tế gia đình, mô hình còn mở ra hướng đi triển vọng trong khai thác bền vững mặt nước hồ, đập ở vùng miền núi.
Khai thác tiềm năng mặt nước
Năm 2020, sau nhiều năm trăn trở tìm hướng phát triển kinh tế phù hợp với điều kiện địa phương, anh Thái Bá Tỵ mạnh dạn nhận thầu toàn bộ mặt nước đập Cầu Sắt, với diện tích gần 7 ha. Lòng đập có độ sâu trung bình khoảng 4 m, nguồn nước quanh năm ổn định, ít chịu tác động của ô nhiễm sinh hoạt hay sản xuất công nghiệp.
Theo anh Tỵ, trước đây, mặt nước đập chủ yếu được khai thác tự phát, hiệu quả kinh tế chưa cao. Nhận thấy tiềm năng lớn từ diện tích mặt nước này, anh quyết định kết hợp vừa nuôi thả cá tự nhiên trong lòng hồ, vừa đầu tư nuôi cá lồng nhằm nâng cao giá trị sản xuất.
“Nuôi cá lồng tận dụng được ưu thế dòng nước lưu thông, môi trường gần với tự nhiên, cá sinh trưởng nhanh, ít bệnh, chất lượng thịt thơm ngon hơn so với nuôi ao hồ truyền thống”, anh Tỵ chia sẻ.
Ngay sau khi nhận thầu, anh Tỵ đầu tư hệ thống 9 lồng nuôi cá, mỗi lồng có thể tích khoảng 120 m³ nước. Các lồng được bố trí khoa học, bảo đảm khoảng cách phù hợp để nước lưu thông tốt, hạn chế ô nhiễm cục bộ. Đáng chú ý, mô hình nuôi cá lồng của anh còn nhận được sự hỗ trợ của Nhà nước với mức 5 triệu đồng/lồng, giúp giảm bớt chi phí đầu tư ban đầu.
Về đối tượng nuôi, anh Tỵ lựa chọn các loại cá có giá trị kinh tế cao, phù hợp với điều kiện nuôi lồng trên hồ, đập như cá lăng, cá leo, cá trắm cỏ và cá rô đầu vuông. Đây đều là những loài cá khỏe, thích nghi tốt với môi trường nước sâu, khả năng tăng trọng nhanh và được thị trường ưa chuộng.
Hàng năm, để chủ động thu hoạch trước mùa mưa lũ, anh thường mua cá giống lỡ (3 – 5 lạng/con) về thả nuôi. Cách làm này vừa rút ngắn thời gian nuôi, vừa hạn chế rủi ro do thời tiết bất lợi vào thời điểm cuối năm.
Một trong những yếu tố quan trọng làm nên thành công của mô hình là nguồn thức ăn. Thay vì sử dụng hoàn toàn thức ăn công nghiệp, anh Tỵ tận dụng các loại cá tạp do ngư dân khai thác và cá cơm làm thức ăn chính cho cá nuôi lồng.
“Cá ăn thức ăn tự nhiên nên lớn nhanh, thịt chắc và ngọt. Người tiêu dùng rất ưa chuộng cá nuôi theo cách này”, anh Tỵ cho biết. Nhờ chế độ dinh dưỡng phù hợp, sau khoảng 8 – 10 tháng nuôi, cá đạt trọng lượng từ 3 – 7 kg/con, tùy từng loài.
Quá trình nuôi cũng được anh theo dõi chặt chẽ, thường xuyên kiểm tra môi trường nước, vệ sinh lồng nuôi, kịp thời phát hiện và xử lý các yếu tố bất lợi. Nhờ đó, tỷ lệ sống của cá luôn đạt mức cao, hạn chế dịch bệnh phát sinh.
Với 9 lồng cá, mỗi năm anh Tỵ xuất bán từ 12 – 15 tấn cá thương phẩm. Chưa kể, từ việc nuôi thả cá tự nhiên trong lòng hồ, gia đình anh còn thu thêm hàng tấn cá đánh bắt, góp phần tăng đáng kể nguồn thu.
Hiện nay, giá bán các loại cá nuôi lồng tương đối ổn định: Cá lăng khoảng 120.000 đồng/kg, cá leo 150.000 đồng/kg, cá trắm cỏ 100.000 đồng/kg. Nhờ chất lượng cá ngon, nguồn gốc rõ ràng, sản phẩm cá lồng của anh Tỵ được các thương lái và nhà hàng trong, ngoài huyện đặt mua thường xuyên, không lo đầu ra.
Không chỉ mang lại hiệu quả kinh tế cho gia đình, mô hình nuôi cá lồng trên lòng đập Cầu Sắt còn góp phần khai thác hợp lý, bền vững nguồn tài nguyên mặt nước tại địa phương. Việc kết hợp nuôi cá lồng với thả cá tự nhiên giúp cân bằng hệ sinh thái, hạn chế tình trạng khai thác tận diệt, đồng thời tạo sinh kế ổn định cho người dân.
Anh Tỵ cho rằng, để nuôi cá lồng hiệu quả, người nuôi cần nắm vững kỹ thuật, lựa chọn con giống chất lượng, chú trọng bảo vệ môi trường nước và chủ động phòng ngừa rủi ro thiên tai. “Nuôi cá lồng là làm ăn lâu dài, không thể nóng vội. Quan trọng nhất là giữ được nguồn nước sạch, cá khỏe thì mới bền”, anh chia sẻ kinh nghiệm.
Khuyến khích hội viên phát triển mô hình mới
Từ mô hình nuôi cá lồng trên lòng đập Cầu Sắt, có thể thấy rằng, nếu biết tận dụng lợi thế sẵn có, mạnh dạn đầu tư và áp dụng cách làm phù hợp, người nông dân hoàn toàn có thể làm giàu ngay trên chính mảnh đất quê hương mình.
Ông Nguyễn Quang Long – Chủ tịch Hội Nông dân xã Tân Phú cho biết, mô hình nuôi cá lồng trên mặt nước đập của anh Thái Bá Tỵ là một trong những điển hình sản xuất hiệu quả của nông dân địa phương. Thời gian qua, cùng với việc đồng hành, hỗ trợ các hội viên phát triển kinh tế, Hội Nông dân xã đã chủ động tổ chức cho hội viên tham quan, học tập nhiều mô hình chăn nuôi, nuôi trồng thủy sản hiệu quả ở các địa phương khác. Qua đó, từng bước thay đổi tư duy sản xuất, khuyến khích hội viên mạnh dạn áp dụng các mô hình mới, đa dạng hóa vật nuôi, nâng cao thu nhập và phát triển kinh tế bền vững.
Vùng trung du miền núi có lợi thế lớn với hệ thống hồ, đập thủy lợi dày đặc, nguồn nước tương đối ổn định, rất thuận lợi để phát triển nuôi trồng thủy sản. Nếu được quy hoạch hợp lý, việc tận dụng mặt nước hồ đập để nuôi cá lồng không chỉ khai thác hiệu quả tài nguyên sẵn có mà còn mở ra hướng sản xuất bền vững cho người dân.
Thực tế cho thấy, tại nhiều địa phương, chính quyền đã tạo điều kiện cho người dân nhận thầu mặt nước, kết hợp nuôi thả cá tự nhiên và đầu tư nuôi cá lồng, qua đó mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt, góp phần nâng cao thu nhập và phát triển kinh tế nông thôn.
Xuân Hoàng (Báo Nghệ An)
