Trong bối cảnh ngành tôm Việt Nam đang chuyển mình mạnh mẽ theo hướng công nghệ cao, thân thiện môi trường và đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế, việc áp dụng men vi sinh trong quản lý ao nuôi được xem là một trong những chìa khóa vàng giúp bà con nông dân tăng năng suất, giảm chi phí và hướng đến phát triển bền vững.
Nếu như trước đây, người nuôi thường dựa vào hóa chất và kháng sinh để kiểm soát môi trường, thì nay, xu hướng sử dụng chế phẩm sinh học, đặc biệt là men vi sinh, đã chứng minh hiệu quả vượt trội trong nuôi tôm thực tế.
Men vi sinh lá phổi xanh của ao nuôi tôm
Men vi sinh là tập hợp các vi sinh vật có lợi như Bacillus subtilis, Rhodopseudomonas, Lactobacillus, Nitrosomonas, Nitrobacter, Saccharomyces,… có khả năng sống và hoạt động tích cực trong môi trường nước hoặc trong đường ruột của tôm. Khi được bổ sung đúng cách, chúng tạo nên một hệ sinh thái cân bằng, vừa giúp phân hủy chất thải hữu cơ, vừa ức chế mầm bệnh trong ao nuôi.
Trong hệ thống nuôi tôm công nghệ cao, men vi sinh không chỉ đơn thuần là sản phẩm hỗ trợ mà đóng vai trò như nền tảng sinh học giúp môi trường nuôi luôn ổn định. Sự có mặt của các chủng vi sinh vật có lợi giúp giảm thiểu khí độc NH₃, NO₂⁻, H₂S, ổn định màu nước, duy trì pH và hạn chế hiện tượng tảo bùng phát. Qua đó, người nuôi có thể giảm đáng kể việc thay nước, tiết kiệm chi phí và công lao động.
Cơ chế hoạt động tạo nên hiệu quả sinh học vượt trội
Cơ chế hoạt động của men vi sinh dựa trên ba nguyên tắc chính: phân hủy, hấp phụ và cạnh tranh sinh học.
Thứ nhất, các vi sinh vật có lợi như Bacillus, Rhodopseudomonas và Nitrosomonas giúp phân hủy nhanh các chất hữu cơ dư thừa từ thức ăn thừa, phân tôm, bùn đáy,… Chúng chuyển hóa các khí độc (NH₃, H₂S) thành dạng không gây hại, góp phần làm trong nước và giảm mùi hôi đáy ao.
Thứ hai, trong quá trình sống, các vi sinh vật này tạo ra lớp màng sinh học biofilm bao quanh hạt bùn hoặc chất lơ lửng, giúp hấp phụ các chất độc, đồng thời ngăn cản sự phát triển của vi khuẩn gây bệnh như Vibrio spp., EHP hoặc EMS.
Thứ ba, men vi sinh hoạt động theo cơ chế cạnh tranh sinh học, nghĩa là các chủng vi sinh có lợi chiếm chỗ, chiếm dinh dưỡng của vi khuẩn gây bệnh, khiến chúng không thể sinh sôi. Nhờ đó, môi trường nước và hệ tiêu hóa của tôm luôn được bảo vệ ổn định.
Trong ao lót bạt công nghệ cao
Ao nuôi lót bạt công nghệ cao là mô hình phổ biến hiện nay do khả năng kiểm soát tốt chất lượng nước và dễ vệ sinh. Tuy nhiên, mật độ nuôi cao đồng nghĩa lượng chất thải lớn, dễ phát sinh khí độc và mầm bệnh nếu không xử lý kịp thời nên việc bổ sung men vi sinh định kỳ là bắt buộc.
Các sản phẩm men vi sinh môi trường như Bacillus sp., Rhodopseudomonas giúp xử lý bùn đáy, ổn định màu nước và ức chế tảo độc. Bổ trợ giúp tôm hấp thu khoáng và vitamin hiệu quả, hạn chế bệnh phân trắng và gan tụy. Nhờ vậy nên người nuôi giảm hẳn việc dùng thuốc hoặc hóa chất, hướng tới mô hình nuôi tôm sạch, an toàn và đạt chuẩn xuất khẩu.
Hướng dẫn sử dụng men vi sinh đúng cách
Để men vi sinh phát huy hiệu quả tối đa, người nuôi cần lưu ý một số điểm sau:
• Chọn sản phẩm uy tín: Có nguồn gốc rõ ràng, chứa mật độ vi sinh sống ≥10⁸ CFU/g, được bảo quản đúng quy cách.
• Ủ men trước khi sử dụng và sục khí 6–12 giờ trước khi tạt giúp kích hoạt vi sinh phát triển mạnh.
• Tạt men vào buổi sáng sớm hoặc chiều mát, tránh ánh nắng gắt.
• Không sử dụng men vi sinh đồng thời với hóa chất hoặc kháng sinh, vì sẽ tiêu diệt vi sinh có lợi.
• Duy trì định kỳ: Tạt 1–2 lần/tuần, đặc biệt sau mưa lớn hoặc khi thay nước.
• Kết hợp Nano Silic để tạo nguồn thức ăn tảo khuê, hỗ trợ hệ vi sinh phát triển bền vững trong nước.
Những sai lầm thường gặp khi sử dụng men vi sinh
Nhiều người nuôi hiện nay chưa tận dụng được hết hiệu quả của men vi sinh vì dùng sai cách hoặc sai thời điểm. Một số sai lầm phổ biến gồm:
• Chọn sai loại men (men đường ruột dùng cho môi trường hoặc ngược lại).
• Tạt men trực tiếp mà không ủ hoạt hóa trước, khiến vi sinh chưa kịp phát triển.
• Dùng sau khi tạt hóa chất hoặc diệt khuẩn, làm chết vi sinh có lợi.
• Chỉ dùng khi ao có vấn đề, thay vì duy trì định kỳ để phòng ngừa.
Lợi ích thực tế khi áp dụng men vi sinh Bacillus và Rhodo
Nhiều mô hình nuôi tôm công nghệ cao khi sử dụng men vi sinh Bacillus và Rhodo đã cho thấy hiệu quả khi áp dụng đúng kỹ thuật:
• Môi trường nước ổn định, giảm 70–90% khí độc và bùn đáy.
• Tôm khỏe mạnh, ăn mạnh, đường ruột tốt, vỏ sáng bóng.
• Hạn chế rõ rệt bệnh gan tụy, phân trắng, EHP.
• Năng suất tăng 15–20%, chi phí thuốc hóa chất giảm 40%.
Đặc biệt, giúp tôm nuôi đạt tiêu chuẩn tôm sạch, an toàn sinh học, đáp ứng được yêu cầu thị trường xuất khẩu.
Men vi sinh không còn là giải pháp hỗ trợ, mà là nền tảng cốt lõi của nuôi tôm công nghệ cao. Khi được ứng dụng đúng kỹ thuật, men vi sinh không chỉ giúp làm sạch môi trường, cân bằng hệ sinh thái ao nuôi, mà còn góp phần quan trọng trong việc tăng sức khỏe và khả năng kháng bệnh của tôm.
Nano Vietnam Technology
