Giá thức ăn liên tục tăng trong khi giá tôm nguyên liệu giảm sâu đang khiến người nuôi tôm ở Cà Mau lao đao.
Ao lắng khô đáy giữa vùng tôm trọng điểm
Giữa trưa tháng 6, cái nắng như đổ lửa trên tuyến đê biển theo con đường Nam Sông Hậu nối từ TP Cần Thơ về tỉnh Cà Mau. Chúng tôi tìm đến những vùng nuôi tôm trọng điểm để ghi nhận bức tranh sản xuất giữa lúc người nuôi tôm đang oằn mình trước hàng loạt áp lực.
Khác với không khí tất bật của những mùa tôm được giá, nhiều khu nuôi tôm công nghiệp những ngày này khá trầm lắng. Tiếng máy quạt nước vẫn đều đặn xoáy tung mặt ao, nhưng trên gương mặt người nuôi là những nỗi lo không dễ giấu.
Vòng theo tuyến đê biển Bạc Liêu đến ấp 12, xã Vĩnh Hậu, anh Trần Đăng Cao, người nuôi tôm siêu thâm canh tại địa phương, chạy xe máy chở chúng tôi vào khu nuôi của gia đình cách nhà khoảng 500m.
Trên chiếc xe máy len lỏi giữa những bờ ao phủ đầy nắng gió, tôi vẫn nghe tiếng thở dài và cái tặc lưỡi đầy chán chường của người đàn ông đã gắn bó với nghề nuôi tôm hơn chục năm qua.
“Giá tôm như vậy là chết người nuôi rồi anh ơi. Đầu năm đến nay giá thức ăn tăng, vật tư tăng, lương công nhân cũng tăng, riêng chỉ có giá tôm là đi ngược lại”, anh Cao mở lời.
Dừng chân bên ao lắng rộng hàng nghìn mét vuông, anh Cao chỉ tay xuống lớp bùn nứt nẻ dưới đáy ao. Nguồn nước dự trữ vốn được xem là “lá phổi” của mô hình nuôi công nghệ cao nay chỉ còn lác đác vài vũng nước nhỏ.
“Đây là ao chứa nước để xử lý, thay nước cho các ao nuôi. Giờ cạn hết rồi. Chưa năm nào tôi thấy khó như năm nay”, anh Cao nói.
Hình ảnh ao lắng khô đáy giữa vùng nuôi tôm công nghệ cao khiến chúng tôi không khỏi chạnh lòng. Nó phản ánh rõ thực trạng mà người nuôi đang đối mặt. Những khó khăn ấy không còn là biến động nhất thời của thị trường mà đã trở thành áp lực thường trực, bủa vây lấy người nuôi tôm.
Giá giảm sâu, người nuôi “tiền cũ đổi tiền mới”
Trên diện tích trang trại gần 1,8 ha, anh Cao bố trí 3 ao nuôi với tổng diện tích mặt nước khoảng 3.600m², thả nuôi khoảng 650.000 con tôm theo hình thức cuốn chiếu hai giai đoạn gồm giai đoạn dèo và giai đoạn nuôi lớn.
Sau 85 ngày chăm sóc, tôm đạt kích cỡ khoảng 35 con/kg. Nếu như những năm trước, đây là thời điểm người nuôi bắt đầu tính chuyện lãi lời thì năm nay, mọi phép tính đều trở nên mong manh. Theo anh Cao, chi phí sản xuất đối với tôm cỡ 30 con/kg hiện dao động từ 90.000 – 110.000 đồng/kg. Trong khi đó, giá bán ngoài thị trường chỉ khoảng 100.000 – 110.000 đồng/kg.
“Nếu nuôi đạt năng suất mới mong huề vốn. Chỉ cần hao hụt chút xíu hoặc gặp dịch bệnh là coi như lỗ”, anh Cao thở dài.
Hiện giá tôm loại 30 con/kg đã giảm khoảng 40.000 đồng/kg so với cùng kỳ năm ngoái. Trong khi đó, thức ăn, con giống, điện, nhân công, thuốc và chế phẩm sinh học liên tục tăng.
Với sản lượng khoảng 10 tấn, nếu giá tôm đạt khoảng 110.000 đồng/kg, sau khi trừ toàn bộ chi phí, anh Cao vẫn còn khoảng 200 triệu đồng tiền lời. Tuy nhiên, khoản tiền này ngay lập tức phải quay vòng để mua giống, sửa chữa trang thiết bị, chuẩn bị cho vụ mới, chưa thấm vào đâu so với công sức và rủi ro mà người nuôi phải gánh chịu.
Theo tính toán của người nuôi, để đảm bảo có lãi và duy trì sản xuất bền vững, giá tôm loại 30 con/kg cần duy trì ổn định từ 130.000 đồng/kg trở lên.
Không riêng anh Cao, anh Long Văn Nghĩa, Giám đốc Công ty Thủy sản Long Mạnh, xã Vĩnh Hậu, cũng không giấu được nỗi lo hiện rõ trên gương mặt. Đàn tôm trong ao phát triển khá đồng đều nhưng niềm vui được mùa không còn trọn vẹn như những năm trước.
Theo anh Nghĩa, với tôm cỡ 50 – 80 con/kg, chi phí sản xuất hiện vào khoảng 80.000 đồng/kg, trong khi giá bán chỉ khoảng 85.000 đồng/kg. Sau nhiều tháng chăm sóc, người nuôi chỉ lời vài nghìn đồng mỗi kg, thậm chí nếu hao hụt là thua lỗ.
Đối với tôm cỡ 30 con/kg, mức giá khoảng 100.000 – 110.000 đồng/kg chỉ có thể chấp nhận được trong điều kiện thời tiết thuận lợi, tôm phát triển tốt. Nếu gặp mưa trái mùa, dịch bệnh phát sinh, chi phí đội lên thì mức giá này hoàn toàn không đủ bù đắp chi phí sản xuất.
“Nuôi tôm bây giờ giống như ‘tiền cũ đổi tiền mới’ thôi chứ không có tích lũy gì. Không đạt là lỗ nặng”, anh Nghĩa nói.
Hiện ao tôm của gia đình anh Nghĩa đang đạt kích cỡ khoảng 60 – 67 con/kg. Theo thông lệ, người nuôi sẽ tiếp tục dưỡng để tôm đạt kích cỡ lớn hơn nhằm bán được giá tốt. Thế nhưng, trong bối cảnh giá tôm cỡ lớn không khả quan và việc tiêu thụ ngày càng khó khăn, anh đang cân nhắc phương án thu hoạch sớm”.
“Trước đây người nuôi mong tôm càng lớn càng tốt. Còn bây giờ, nhiều người chỉ mong bán được để lấy lại vốn. Nuôi tôm mà cứ lấy tiền vụ trước đập vô vụ sau thì không biết cầm cự được bao lâu nữa”, anh Nghĩa trăn trở.
Gỡ “nút thắt” để giữ vững thủ phủ tôm
Ông Phạm Văn Mười, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường Cà Mau cho biết, ngành chức năng đang tăng cường theo dõi diễn biến môi trường, dịch bệnh tại các vùng nuôi trọng điểm; khuyến cáo người dân quản lý chặt các chỉ tiêu môi trường, chủ động nguồn nước và thực hiện đúng quy trình kỹ thuật để hạn chế rủi ro trong giai đoạn giao mùa.
Đối với những khó khăn phát sinh về hạ tầng và nguồn nước phục vụ sản xuất, ngành sẽ phối hợp với các địa phương rà soát, đề xuất giải pháp tháo gỡ nhằm giảm thiểu thiệt hại cho người nuôi.
Tại địa phương, ông Trần Hoàng Khải, Chủ tịch UBND xã Vĩnh Hậu cho biết: Vĩnh Hậu là một trong những vùng nuôi tôm trọng điểm của tỉnh. Hiện toàn xã có gần 14.000 ha diện tích nuôi tôm, trong đó khoảng 2.000 ha nuôi tôm công nghệ cao, sản lượng hàng năm đạt khoảng 121.000 tấn.
Theo ông Khải, trước thực trạng giá tôm giảm sâu, chi phí đầu vào tăng cao và những khó khăn về nguồn nước, địa phương đang tập trung vận động người dân tăng cường liên kết sản xuất.
“Xã Vĩnh Hậu đang từng bước hình thành các HTX nuôi tôm theo hướng tuần hoàn nước, thúc đẩy kinh tế hợp tác gắn với liên kết chuỗi nhằm giảm chi phí sản xuất, nâng cao hiệu quả và tăng sức cạnh tranh cho con tôm địa phương”, ông Khải cho biết.
Đồng thời, địa phương khuyến cáo các hộ nuôi chủ động cải tạo khu vực sản xuất, nạo vét ao lắng, tận dụng tối đa nguồn nước dự trữ để ứng phó trước mắt. UBND xã cũng hỗ trợ người dân múc đất tại chỗ để gia cố bờ bao, cải tạo hệ thống ao nuôi, hạn chế thấp nhất thiệt hại.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Cà Mau, toàn tỉnh hiện có khoảng 418.000 ha nuôi tôm, tiếp tục giữ vị trí địa phương có diện tích nuôi tôm lớn nhất cả nước, trong đó diện tích nuôi thâm canh và siêu thâm canh trên 32.000 ha.
Trọng Linh (Nông Nghiệp Việt Nam)
