Trong nuôi tôm thương phẩm, sức khỏe đàn tôm quyết định trực tiếp đến năng suất và lợi nhuận của người nuôi. Tuy nhiên, một trong những vấn đề đau đầu mà bà con thường gặp chính là bệnh phân trắng. Đây là căn bệnh phổ biến, xuất hiện ở hầu hết các vùng nuôi tôm trên cả nước, đặc biệt trong điều kiện thời tiết thất thường, môi trường ao nuôi không ổn định. Khi bệnh bùng phát, tốc độ lây lan rất nhanh, gây thiệt hại lớn về sản lượng, chất lượng cũng như chi phí phòng trị.
Nguyên nhân gây bệnh phân trắng ở tôm
Bệnh phân trắng không phải do một nguyên nhân duy nhất mà thường là sự cộng hưởng của nhiều yếu tố bất lợi. Một số tác nhân chính có thể kể đến:
Vi khuẩn đường ruột
Trong môi trường ao nuôi, đặc biệt là ao ô nhiễm, nhóm vi khuẩn Vibrio spp. (như Vibrio harveyi, Vibrio parahaemolyticus) phát triển rất mạnh. Chúng tấn công vào hệ tiêu hóa, làm tổn thương đường ruột khiến tôm khó tiêu hóa thức ăn, từ đó xuất hiện phân trắng.
Ký sinh trùng
Một số ký sinh trùng như Gregarin, vi bào tử trùng EHP ký sinh trong tế bào gan tụy và ruột, làm giảm khả năng hấp thụ dinh dưỡng. Tôm nhiễm ký sinh trùng thường yếu, phân loãng và dễ nổi trắng trên mặt ao.
Thức ăn kém chất lượng
Nguồn thức ăn ẩm mốc, dư thừa hoặc chứa nhiều chất bẩn khi tôm ăn vào sẽ khó tiêu hóa, làm rối loạn hệ vi sinh đường ruột. Đây cũng là một trong những nguyên nhân phổ biến gây bệnh phân trắng.
Môi trường ao nuôi xấu
Ao nuôi có nhiều chất hữu cơ, khí độc (NH₃, H₂S) hoặc tảo tàn thường xuyên làm môi trường mất cân bằng. Sự biến động này khiến hệ miễn dịch tôm suy yếu, tạo điều kiện cho vi khuẩn, ký sinh phát triển mạnh.
Biến động thời tiết
Mùa mưa nắng thất thường, nhiệt độ thay đổi liên tục làm pH, kiềm dao động lớn. Tôm bị sốc môi trường, giảm sức đề kháng, từ đó dễ phát bệnh.
Triệu chứng nhận biết bệnh phân trắng
Việc nhận biết sớm dấu hiệu bệnh là rất quan trọng để có giải pháp xử lý kịp thời. Một số triệu chứng điển hình gồm:
• Phân tôm nổi thành từng sợi màu trắng trên mặt nước hoặc dạt ven bờ.
• Đường ruột tôm rỗng, đứt khúc, khó quan sát thấy chuỗi thức ăn đầy trong ruột.
• Tôm ăn yếu, bỏ ăn từng lúc, chậm lớn.
• Đàn tôm không đồng đều, nhiều con còi cọc.
• Khi bệnh nặng, tôm dễ chết rải rác, sản lượng hao hụt rõ rệt.
Tác hại của bệnh phân trắng
Bệnh phân trắng tuy không gây chết hàng loạt ngay như bệnh gan tụy cấp, nhưng ảnh hưởng âm thầm và kéo dài, tác động trực tiếp đến hiệu quả kinh tế:
• Giảm tốc độ sinh trưởng: Tôm mắc bệnh tiêu hóa kém, ăn ít, không hấp thụ đủ dinh dưỡng nên chậm lớn.
• Tôm còi cọc, size không đồng đều: Khó bán, giá trị thương phẩm thấp.
• Chi phí tăng cao: Người nuôi phải tốn thêm tiền thuốc, chế phẩm để xử lý ao và bổ sung dinh dưỡng, nhưng hiệu quả trị bệnh không cao.
• Nguy cơ lây lan rộng: Khi không kiểm soát kịp thời, bệnh lan ra toàn bộ đàn tôm, gây thiệt hại nặng nề.
Giải pháp phòng bệnh phân trắng cho tôm nuôi
Nguyên tắc vàng trong nuôi trồng thủy sản là phòng bệnh hơn chữa bệnh. Đối với phân trắng, việc điều trị dứt điểm gần như rất khó, do đó giải pháp phòng ngừa luôn đóng vai trò then chốt.
Quản lý môi trường ao nuôi
Thiết kế ao nuôi có bạt che chắn, tránh nước mưa chảy trực tiếp vào ao.
Duy trì các chỉ số môi trường ổn định:
• pH: 7,5 – 8,2
• Kiềm: 120 – 150 mg/l
• Oxy hòa tan: > 5 mg/l
• Định kỳ bổ sung Nano khoáng để ổn định pH và độ kiềm.
• Hạn chế khí độc bằng cách sử dụng Nan Bacillus, vi sinh xử lý đáy ao.
• Thay nước, định kỳ diệt khuẩn bằng Nano Copper Pro và quản lý tảo hợp lý để tránh hiện tượng tảo tàn.
Quản lý thức ăn
Sử dụng thức ăn chất lượng, tránh ẩm mốc, hư hỏng.
Cho ăn theo nhu cầu thực tế, không để dư thừa.
Định kỳ trộn đạm hấp thu Nan Protein, Nano vitamin, Nano thảo dược gan vào thức ăn để bảo vệ hệ tiêu hóa của tôm.
Xử lý khi tôm đã bị bệnh phân trắng
Trong trường hợp bệnh đã xuất hiện, bà con cần:
• Ngưng cho ăn 1–2 ngày.
• Sau đó cho ăn trở lại với lượng nhỏ, kết hợp trộn cho ăn Nano bạc, Nano đồng với liều 10ml/kg thức ăn từ 3-5 ngày.
• Xử lý nước ao bằng Nano bạc và Nano đồng sau đó 1 ngày sử dụng vi sinh Bacillus để ổn định hệ vi sinh, giảm mầm bệnh.
• Duy trì oxy cao, hạn chế dao động pH, tránh hiện tượng tảo chết hàng loạt.
Mặc dù vậy, hiệu quả chữa trị thường không triệt để, do đó chủ động phòng bệnh từ sớm vẫn là giải pháp an toàn nhất.
Bệnh phân trắng là một trong những căn bệnh phổ biến và nguy hiểm trong nuôi tôm, gây ảnh hưởng trực tiếp đến năng suất và lợi nhuận của người nuôi. Chủ động phòng bệnh phân trắng ngay từ đầu không chỉ giúp đàn tôm phát triển khỏe mạnh, đồng đều, mà còn giúp bà con tiết kiệm chi phí, nâng cao hiệu quả kinh tế và yên tâm hơn trong suốt vụ nuôi.
Minh – Nano Vietnam Technology
