
EHP là một trong những tác nhân gây ảnh hưởng đến tốc độ tăng trưởng và hiệu quả kinh tế của nghề nuôi tôm. Do bệnh thường không gây chết hàng loạt mà chủ yếu khiến tôm chậm lớn, kích cỡ không đồng đều, kéo dài thời gian nuôi và làm tăng chi phí, vì vậy việc chủ động kiểm soát EHP ngay từ đầu vụ có ý nghĩa quan trọng.
Phụ lục
ToggleEHP là mối nguy hiểm khó nhận biết trong ao nuôi tôm
EHP (Enterocytozoon hepatopenaei) là một loại vi bào tử trùng ký sinh chủ yếu tại gan tụy của tôm. Khác với nhiều bệnh có thể gây hiện tượng chết nhanh, EHP thường gây ảnh hưởng rõ hơn đến quá trình tăng trưởng của tôm.
Theo Tổ chức Thú y Thế giới (WOAH), tôm nhiễm EHP có thể xuất hiện tình trạng tăng trưởng chậm, kích cỡ giữa các cá thể không đồng đều và hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR) tăng. Trong một số trường hợp, dấu hiệu bên ngoài không rõ ràng nên người nuôi có thể khó nhận biết nếu chỉ quan sát bằng mắt thường.
Đây cũng là lý do EHP thường được ví như một “mối nguy âm thầm” trong ao nuôi. Khi tôm có biểu hiện chậm lớn hoặc đàn tôm không đồng đều, người nuôi mới bắt đầu tìm nguyên nhân thì hiệu quả kinh tế của vụ nuôi đã có thể bị ảnh hưởng.
Vì sao cần phòng EHP ngay từ đầu vụ?
Trong nuôi tôm, phòng bệnh chủ động luôn có ý nghĩa quan trọng hơn việc chờ đến khi đàn tôm xuất hiện dấu hiệu bất thường mới tìm cách xử lý.
Đặc biệt trong giai đoạn đầu vụ, tôm còn nhỏ và đang trong quá trình thích nghi với môi trường mới. Những biến động về chất lượng nước, hàm lượng chất hữu cơ, nền đáy hoặc chất lượng con giống đều có thể tạo thêm áp lực lên đàn tôm.
Với EHP, việc kiểm soát không nên chỉ tập trung vào một thời điểm hay một yếu tố riêng lẻ mà cần được triển khai theo hướng quản lý tổng thể.
Từ con giống, nguồn nước cấp, nền đáy, chất thải cho đến các hoạt động di chuyển giữa các ao đều cần được kiểm soát nhằm hạn chế nguy cơ mầm bệnh xâm nhập và phát tán trong hệ thống nuôi.
Có thể hình dung quy trình phòng EHP theo một chuỗi liên kết:
Con giống chất lượng → nguồn nước được kiểm soát → ao nuôi được chuẩn bị tốt → hạn chế nguồn lây → chăm sóc tôm phù hợp → theo dõi sức khỏe thường xuyên.
Quy trình phòng EHP cho tôm ngay từ đầu vụ
Kiểm soát con giống trước khi thả
Con giống là mắt xích đầu tiên cần được quan tâm khi xây dựng quy trình phòng EHP.
Người nuôi nên lựa chọn tôm giống có nguồn gốc rõ ràng, được sản xuất tại cơ sở có quy trình kiểm soát chất lượng và có hồ sơ kiểm tra sức khỏe phù hợp.
Đối với EHP, việc kiểm tra bằng các phương pháp xét nghiệm chuyên môn trước khi thả sẽ giúp người nuôi có thêm cơ sở đánh giá nguy cơ. Đây là bước đặc biệt cần thiết đối với những vùng nuôi từng ghi nhận EHP hoặc những trang trại định hướng xây dựng mô hình nuôi an toàn sinh học cao.
Bên cạnh việc kiểm soát con giống, cần hạn chế tối đa việc đưa các nguồn vật chất, nước hoặc dụng cụ chưa được kiểm soát vào khu vực nuôi.
Chuẩn bị ao và kiểm soát nguồn nước
Sau khi kiểm soát con giống, bước tiếp theo là chuẩn bị môi trường nuôi.
Ao cần được vệ sinh, xử lý và chuẩn bị đầy đủ trước khi cấp nước. Nguồn nước trước khi đưa vào ao nuôi cũng cần được xử lý nhằm giảm các yếu tố bất lợi và tạo môi trường phù hợp cho tôm ngay từ đầu vụ.
Theo quy trình được Nano Việt Nam áp dụng, nước cấp trước khi đưa vào ao nuôi được xử lý bằng Nano Bạc, Nano Đồng và Nano Herbal EHP, với liều sử dụng theo quy trình kỹ thuật nano là 1,5 lít/1.000 m³ đối với mỗi sản phẩm.
Việc kiểm soát nguồn nước có ý nghĩa quan trọng bởi EHP không chỉ liên quan đến bản thân con tôm mà còn cần được xem xét trong mối quan hệ với môi trường nuôi. Các nghiên cứu đã ghi nhận việc phát hiện EHP có trong nhiều loại mẫu liên quan đến hệ thống nuôi, bao gồm tôm, phân, nước và bùn đáy.
Vì vậy, một quy trình phòng EHP ngay từ đầu vụ cần bắt đầu bằng việc hạn chế tối đa nguy cơ đưa nguồn lây vào hệ thống nuôi.
Chủ động kiểm soát EHP trước khi thả tôm
Sau khi ao nuôi và nguồn nước đã được chuẩn bị, người nuôi tiếp tục thực hiện bước thuần tôm trước khi đưa con giống xuống ao.
Theo quy trình thực tế được Nano Việt Nam hướng dẫn, người nuôi chuẩn bị hai bể thuần, mỗi bể sử dụng khoảng 300 lít nước lấy trực tiếp từ ao nuôi đã được xử lý.
Với quy mô thuần khoảng 1 triệu post, mỗi bể bổ sung như sau:
• 200ml Nano EHP (Nano Herbal EHP), Nano Bạc (Nano silver) và Nano Đồng (Nano Copper Pro).
• 300ml Nano Thảo dược gan, Nano khoáng, Nano vitamin và Nano astaxanthin.
Khuấy đều cho các dung dịch hòa tan, rồi tiến hành thả tôm giống vào bể thuần. Mỗi bể thả khoảng 500.000 post, sục khí liên tục trong vòng 20 phút. Khi kiểm tra, vớt thử một ít tôm thả xuống ao, nếu thấy tôm trầm và lặn xuống từ từ, không co cơ, không búng mạnh thì quá trình thuần đã thành công. Lúc này, toàn bộ số tôm còn lại trong bể có thể thả xuống ao nuôi an toàn.
Lưu ý: Công thức trên dùng cho thuần 1 triệu post nếu thuần tôm với số lượng lớn hơn thì cần bổ sung thêm 1/2 liều lượng các sản phẩm nano so với ban đầu là có thể tiếp tục thuần cho đợt tiếp theo.
Tăng cường kiểm soát EHP trong giai đoạn tôm mới thả
Sau khi thả giống, người nuôi cần tập trung phòng EHP song song với việc gây màu và tạo môi trường ao nuôi ổn định.
Thay vì chờ đến khi tôm có biểu hiện chậm lớn, người nuôi nên chủ động phòng bệnh ngay từ những ngày đầu, trong đó cần kết hợp hai hướng: Kiểm soát môi trường nước và phòng bệnh thông qua đường ăn.
Sau quá trình thuần và thả giống, theo quy trình của Nano Việt Nam, người nuôi cần bổ sung thêm Nano Thảo Dược Gan, Nano Khoáng và Nano Vitamin, mỗi loại 1 lít/1.000 m³ nước, nhằm hỗ trợ duy trì môi trường và bổ sung các thành phần cần thiết trong giai đoạn đầu vụ giúp tôm có sức đề kháng tốt, gan tôm khỏe sẽ hạn chế được bệnh.
Sự kết hợp này nhằm tạo ra một quy trình kiểm soát EHP theo nhiều lớp, trong đó môi trường và đàn tôm được theo dõi song song.
Nano Bio EHP – bổ sung qua thức ăn trong phòng EHP
Ở khâu xử lý nước đã có Nano Herbal EHP được sử dụng để phòng các bào tử EHP trong nước phát triển, thì Nano Bio EHP được Nano Việt Nam phát triển để đưa vào quá trình phòng EHP cho tôm thông qua thức ăn.
Việc bổ sung Nano Bio EHP qua thức ăn giúp người nuôi thêm một bước kiểm soát mầm bệnh bên cạnh việc quản lý nguồn nước.
Trong giai đoạn đầu vụ, từ khi tôm bắt đầu sử dụng thức ăn, người nuôi có thể trộn Nano Bio EHP với liều 10ml/kg thức ăn mỗi ngày và duy trì cho đến khi thu hoạch.
Nano Bio EHP được tổng hợp với các thành phần vitamin, khoáng đa – vi lượng và đặc biệt có amino acid, thành phần đóng vai trò quan trọng trong quá trình chuyển hóa và sử dụng dinh dưỡng giúp tôm chuyển hóa thức ăn tốt để giảm tải cho gan tụy trong quá trình tiết enzyme để tiêu hóa, từ đó thức ăn được hấp thu dể dàng, tôm dù bị nhiễm EHP thì vẫn phát triển tốt và về size hiệu quả.
Một quy trình hiệu quả cần kết hợp nhiều yếu tố từ con giống, môi trường, thức ăn, an toàn sinh học đến theo dõi sức khỏe đàn tôm.
Thực tế từ mô hình nuôi ứng dụng quy trình Nano
Theo ghi nhận thực tế, farm công nghệ cao của anh Phục tại Đông Hải, Bạc Liêu từng gặp EHP liên tiếp trong 3 vụ nuôi. Sau khi tiếp cận và áp dụng quy trình nuôi sinh học của Nano Việt Nam, farm ghi nhận kết quả tích cực trong 2 vụ liên tiếp.
Theo số liệu do farm cung cấp, ở một vụ nuôi, kết quả xét nghiệm tại ngày nuôi thứ 25 ghi nhận chỉ số EHP ở mức 19 dòng. Đến ngày nuôi thứ 45, chỉ số ghi nhận 20 dòng. Sau 82 ngày nuôi, kết quả xét nghiệm tiếp theo cho thấy âm tính với EHP, trong khi tôm đạt kích cỡ khoảng 30 con/kg.
Theo chia sẻ của anh Phục, farm đã áp dụng quy trình nuôi sinh học Nano Việt Nam từ khâu xử lý nước, thuần tôm, chăm sóc trong quá trình nuôi cho đến khi thu hoạch và kết quả đã đạt ngoài sự mong đợi.

Duy trì kiểm soát EHP trong suốt vụ nuôi
Một trong những sai lầm thường gặp là chỉ tập trung phòng EHP trước khi thả, sau đó bỏ qua việc theo dõi trong quá trình nuôi.
Trên thực tế, kiểm soát EHP cần được duy trì xuyên suốt vụ nuôi.
Người nuôi cần thường xuyên theo dõi:
- Tốc độ tăng trưởng của tôm;
- Độ đồng đều giữa các cá thể;
- Khả năng bắt mồi;
- Lượng thức ăn sử dụng;
- FCR;
- Tình trạng gan tụy và đường ruột;
- Chất lượng nước;
- Lượng chất hữu cơ và tình trạng đáy ao.
Khi các chỉ tiêu có dấu hiệu bất thường, cần xác định nguyên nhân thay vì quy kết ngay cho EHP. Đặc biệt, nếu đàn tôm có biểu hiện chậm lớn kéo dài, kích cỡ phân đàn mạnh hoặc FCR tăng bất thường, người nuôi nên lấy mẫu xét nghiệm để có cơ sở đánh giá chính xác.
Trong những năm gần đây, nhu cầu chủ động kiểm soát EHP ngày càng được người nuôi quan tâm, đặc biệt tại các mô hình nuôi tôm thẻ thâm canh và công nghệ cao.
Từ thực tế đã triển khai tại nhiều farm, Nano Herbal EHP và Nano Bio EHP được ứng dụng tại nhiều mô hình nuôi tôm quy mô lớn, trong đó sản phẩm được đưa vào quy trình quản lý nước và chăm sóc tôm thông qua thức ăn.
Điểm cốt lõi của quy trình không nằm ở việc xử lý EHP khi tôm đã có dấu hiệu bất thường, mà là xây dựng một hệ thống phòng ngừa từ sớm, bắt đầu từ con giống, nguồn nước, chuẩn bị ao, thuần tôm, chăm sóc sau thả và duy trì kiểm soát trong suốt vụ nuôi.
Chủ động phòng EHP ngay từ đầu vụ không chỉ là một giải pháp kiểm soát bệnh, mà còn là chiến lược quản lý tổng thể nhằm bảo vệ tốc độ tăng trưởng, duy trì độ đồng đều của đàn tôm và góp phần nâng cao hiệu quả kinh tế cho người nuôi.
Nano Vietnam Technology







