Xuất khẩu thủy sản 6 tháng đạt gần 5,8 tỷ USD, tăng 12,8% so cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, nửa cuối năm, logistics, chi phí, rào cản thương mại vẫn là thách thức lớn.
Tôm và cá tra vẫn khẳng định vị thế
Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), tháng 6/2026, xuất khẩu thủy sản Việt Nam đạt gần 1,1 tỷ USD, tăng 21% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 6 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu thủy sản của nước ta đạt gần 5,8 tỷ USD, tăng 12,8%.
Tôm tiếp tục giữ vị trí là mặt hàng xuất khẩu chủ lực của thủy sản Việt Nam. Lũy kế 6 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu tôm đạt 2,3 tỷ USD, tăng 13,6% so với cùng kỳ, chiếm 40,5% tổng kim ngạch toàn ngành. Không chỉ đóng góp lớn nhất vào mức tăng trưởng chung, tôm còn được kỳ vọng sẽ tiếp tục là động lực quan trọng giúp ngành thủy sản hoàn thành mục tiêu xuất khẩu năm 2026.
Cá tra giữ vững vị trí trụ cột thứ hai. Xuất khẩu cá tra 6 tháng đầu năm 2026 đạt 1,1 tỷ USD, tăng 12,1%, chiếm 19,4% tổng kim ngạch. Mức tăng này cho thấy nhu cầu đối với cá thịt trắng giá hợp lý vẫn ổn định trong bối cảnh người tiêu dùng tại nhiều thị trường có xu hướng tiết kiệm chi tiêu. Cá tra Việt Nam tiếp tục có lợi thế về giá, nguồn cung lớn, khả năng chế biến linh hoạt và phù hợp với nhiều kênh tiêu thụ như bán lẻ, nhà hàng, bếp ăn công nghiệp và chế biến lại.
Nhóm cá các loại khác (chủ yếu các loại cá biển và một số cá nước ngọt khác) đạt quy mô gần tương đương cá tra. Tháng 6, xuất khẩu nhóm này đạt 198,8 triệu USD, tăng 19,8%; lũy kế 6 tháng đạt 1,1 tỷ USD, tăng 12,0%, chiếm 19,3% tổng kim ngạch. Đây là nhóm hàng cho thấy sự đa dạng ngày càng rõ trong cơ cấu xuất khẩu thủy sản Việt Nam. Tuy nhiên, các sản phẩm cá biển và hải sản khai thác vẫn chịu áp lực lớn về nguồn nguyên liệu, chứng nhận khai thác hợp pháp, truy xuất nguồn gốc và các yêu cầu về chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU) từ EU, Đạo luật Bảo vệ Động vật biển có vú (MMPA) từ Mỹ.
Cá ngừ là nhóm hàng có diễn biến trái chiều. Tháng 6/2026, xuất khẩu cá ngừ đạt 85,9 triệu USD, tăng 28%, nhưng lũy kế 6 tháng chỉ đạt 452,7 triệu USD, giảm 2%. Điều này cho thấy tháng 6 đã có tín hiệu phục hồi, song chưa đủ bù lại mức giảm của các tháng trước. Thị trường cá ngừ hiện chịu tác động từ sức mua chậm, giá nguyên liệu, chi phí chế biến đồ hộp và yêu cầu ngày càng cao về khai thác bền vững. Tại EU, việc kiểm soát hồ sơ khai thác, chứng nhận và hệ thống truy xuất điện tử có thể tiếp tục ảnh hưởng tới tốc độ thông quan và kế hoạch nhập hàng.
Các nhóm nhuyễn thể và cua ghẹ là điểm sáng đáng chú ý. Xuất khẩu mực, bạch tuộc tháng 6 đạt 77,9 triệu USD, tăng 26,5%; lũy kế đạt hơn 380 triệu USD, tăng 18,8%. Nhóm này tiếp tục được hỗ trợ bởi nhu cầu từ các thị trường châu Á như Hàn Quốc, Nhật Bản, Thái Lan và Trung Quốc. Cua ghẹ và giáp xác khác đạt 45,3 triệu USD trong tháng 6, tăng 55,1%; lũy kế đạt 206,2 triệu USD, tăng 26,2%. Nhuyễn thể có vỏ tăng mạnh hơn, đạt 31,3 triệu USD trong tháng 6, tăng 77,8%; lũy kế đạt 155,3 triệu USD, tăng 33,1%. Nhuyễn thể khác tuy quy mô nhỏ, đạt 6,1 triệu USD trong 6 tháng, nhưng tăng 84,4%.
Về thị trường, Trung Quốc và Hồng Kông tiếp tục là khu vực nhập khẩu lớn nhất, đồng thời là động lực tăng trưởng nổi bật của thủy sản Việt Nam. Lũy kế 6 tháng đầu năm, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt 1,5 tỷ USD, tăng 37,9% so với cùng kỳ, chiếm 25,8% tổng kim ngạch xuất khẩu thủy sản cả nước. Đây là mức tăng cao nhất trong nhóm các thị trường xuất khẩu chủ lực, cho thấy vai trò ngày càng quan trọng của Trung Quốc đối với nhiều mặt hàng như tôm, cá tra, tôm hùm, nhuyễn thể và các sản phẩm thủy sản sống, đông lạnh.
Bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký VASEP đánh giá, kết quả 5,8 tỷ USD sau 6 tháng là nền tảng tích cực cho mục tiêu tăng trưởng hai chữ số của xuất khẩu thủy sản năm 2026.
Nhiều thách thức cho nửa cuối năm
Dù kết quả 6 tháng đầu năm tạo nền tảng tích cực cho mục tiêu tăng trưởng cả năm, các doanh nghiệp vẫn chưa thể lạc quan khi nhiều yếu tố bất định đang gia tăng trong nửa cuối năm.
Theo các doanh nghiệp và chuyên gia, áp lực hiện không còn đến từ nhu cầu thị trường mà đang chuyển dần sang chi phí vận chuyển, nguồn nguyên liệu và các rào cản thương mại.
Bà Lê Hằng cho hay, cước vận tải container toàn cầu đang nổi lên là một thách thức lớn đối với xuất khẩu thủy sản trong nửa cuối năm. Cước container quốc tế đang tiến gần mức cao nhất trong gần 2 năm.
Đối với ngành tôm, thị trường đang xuất hiện sự lệch pha giữa sản xuất trong nước và nhu cầu nhập khẩu tại một số thị trường. Trong khi nhiều hộ nuôi chuyển sang nuôi tôm cỡ lớn nhằm tối ưu giá trị trên mỗi đơn vị sản lượng thì nhu cầu tại một số thị trường lớn lại tập trung vào tôm cỡ nhỏ, phù hợp với phân khúc tiêu dùng tiết kiệm và xu hướng cắt giảm chi tiêu. Sự khác biệt này có thể ảnh hưởng đến tốc độ ký kết đơn hàng, cơ cấu sản phẩm cũng như kế hoạch thu mua nguyên liệu của doanh nghiệp chế biến xuất khẩu.
Ngoài áp lực về giá, ngành tôm Việt Nam còn phải đối mặt với các biện pháp phòng vệ thương mại, đặc biệt là các vụ việc chống bán phá giá, chống trợ cấp và các đợt rà soát hành chính tại một số thị trường xuất khẩu chủ lực, nhất là Hoa Kỳ.
Đối với cá tra, VASEP cho biết, chi phí sản xuất gia tăng đang ảnh hưởng rõ rệt đến tâm lý thả nuôi và kế hoạch phát triển vùng nguyên liệu của doanh nghiệp.
Giá cá giống duy trì ở mức cao từ năm 2025 đến nay, cùng với chi phí thức ăn, vận chuyển và nhiều chi phí sản xuất khác khiến người nuôi thận trọng hơn trong việc mở rộng diện tích. Nếu xu hướng này tiếp tục kéo dài, chi phí nuôi có thể tăng thêm khoảng 5 – 7% mỗi quý trong thời gian tới, gây áp lực lên giá thành nguyên liệu và biên lợi nhuận của doanh nghiệp chế biến xuất khẩu.
Bà Lê Hằng, Phó Tổng Thư ký VASEP cho hay: “Nửa cuối năm, ngành thủy sản cần đồng thời giữ đà tại các thị trường tăng trưởng như Trung Quốc, ASEAN, Hàn Quốc; củng cố tuân thủ tại Mỹ, EU, Nhật Bản; kiểm soát tốt chi phí đầu vào và logistics; đồng thời tăng tỷ trọng sản phẩm chế biến sâu, giá trị gia tăng”.
Hồng Thắm (Nông Nghiệp Việt Nam)
