Từ những ao nuôi tôm kém hiệu quả, thường xuyên chịu cảnh dịch bệnh, thua lỗ và phải bỏ hoang, mô hình nuôi cá kình thương phẩm trong ao lót bạt tại xã Triệu Cơ, tỉnh Quảng Trị đang mở ra hướng chuyển đổi đầy triển vọng.
Nuôi cá kình lãi 372 triệu đồng/ha sau 3 tháng
Những ngày này, ông Trần Bình Sơn (SN 1983, trú thôn An Hội, xã Triệu Cơ, tỉnh Quảng Trị, thuộc địa phận thôn 6, xã Triệu Lăng trước sáp nhập) đang chuẩn bị thu hoạch 3 hồ nuôi cá kình rộng 1.800m2.
Ông Sơn cho biết, gia đình có 4 hồ diện tích 6.000m2 nuôi tôm gần 10 năm. Những năm đầu nuôi tôm cho hiệu quả kinh tế cao.
Tuy nhiên, những năm gần đây, thời tiết thay đổi ngày càng khắc nghiệt, dịch bệnh xảy ra nhiều, chi phí nuôi tăng cao nên hiệu quả thấp, thậm chí thua lỗ. Tại xã Triệu Cơ, nhiều hộ nuôi tôm không hiệu quả, phải bỏ hoang hồ nuôi.
Nhận thấy nuôi tôm ngày càng khó khăn, năm 2026 ông Sơn chuyển đổi 4.200m2 sang nuôi ốc hương.
Diện tích còn lại, được sự hỗ trợ của Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Triệu Cơ, ông Sơn chia làm 3 hồ (mỗi hồ 600m2) nuôi cá kình thương phẩm trong ao lót bạt.
Trên diện tích 1.800m2, tháng 5/2026, ông Sơn thả nuôi 63.000 con cá kình giống, kích cỡ bình quân khoảng 3cm, bình quân 1.000 con/kg.
Được lãnh đạo chính quyền địa phương quan tâm, cán bộ Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Triệu Cơ hướng dẫn kỹ thuật, ông Sơn tự tin vào vụ nuôi cá kình thắng lợi.
Sau 3 tháng nuôi, đàn cá sinh trưởng tốt, không xảy ra dịch bệnh. Trọng lượng bình quân 20 con/kg, tỷ lệ sống 65%, sản lượng ước đạt trên 2 tấn (tương đương trên 11,3 tấn/ha).
Theo ông Sơn, những năm trước giá cá kình từ 150.000 – 175.000 đồng/kg, nhưng thời điểm này thấp hơn, ở mức 120.000 đồng/kg.
Dù vậy, với sản lượng trên 2 tấn, ông Sơn có doanh thu trên 245 triệu đồng.
Sau khi trừ chi phí, ông lãi trên 66 triệu đồng trên diện tích 0,18ha trong 3 tháng thả nuôi. Nếu tính theo quy mô 1ha, lợi nhuận tương đương 372 triệu đồng/vụ.
“Năm nay giá tôm thấp, người nuôi lãi thấp, thậm chí có nguy cơ thua lỗ. So với nuôi tôm, nuôi cá kình dễ hơn, lợi nhuận cao hơn.
Hơn nữa, nuôi cá kình chi phí thấp hơn, ít dịch bệnh, khi chưa bán được thì nuôi tiếp, cá càng to càng được giá.
Nuôi tôm chi phí cao, tôm có nguy cơ nhiễm bệnh cao, khi đạt kích cỡ phải bán, nếu nuôi tiếp, bị dịch bệnh, tôm chết gây thiệt hại rất lớn” – ông Sơn nói.
Hiệu quả nuôi cá kình đã rõ nhưng còn thách thức
Ông Phan Việt Toàn – Phó Giám đốc Trung tâm Dịch vụ tổng hợp xã Triệu Cơ, cho biết hiện nay xã có 86 hộ nuôi trồng thủy sản với 149 ao nuôi, tổng diện tích khoảng 49,7 ha, trong đó có 15,5ha nuôi tôm, 12,5ha nuôi ốc hương.
Nghề nuôi thủy sản, đặc biệt là nuôi tôm đóng góp đáng kể vào thu nhập của người dân địa phương.
Tuy nhiên, những năm gần đây, người nuôi thủy sản, đặc biệt là nuôi tôm gặp nhiều khó khăn do dịch bệnh, thiên tai, chi phí đầu vào tăng cao, giá bán không ổn định và khả năng đầu tư tái sản xuất hạn chế. Một số diện tích ao nuôi vì thế rơi vào tình trạng kém hiệu quả, thậm chí bị bỏ hoang.
Trong bối cảnh đó, việc tìm kiếm đối tượng nuôi mới để thay thế hoặc luân canh với tôm được xem là giải pháp cần thiết nhằm giảm rủi ro, tận dụng lại diện tích ao hồ và giúp người dân duy trì sản xuất.
Ông Toàn cho biết, sau 3 tháng thử nghiệm có thể đánh giá cá kình là đối tượng nuôi mới đem lại hiệu quả kinh tế cao, phù hợp với điều kiện ao lót bạt tại địa phương.
Không chỉ mang lại nguồn thu, mô hình còn có ý nghĩa trong việc thay đổi cách nghĩ và phương thức sản xuất của người dân.
Thay vì bỏ hoang những ao nuôi tôm bị dịch bệnh hoặc liên tục thua lỗ, người dân có thể nghiên cứu chuyển sang nuôi cá kình hoặc áp dụng hình thức luân canh, xen canh phù hợp.
Việc đưa cá kình vào các vùng nuôi tôm thường xuyên bị dịch bệnh có thể góp phần giảm rủi ro, giảm sức tải cho môi trường nuôi và tạo nguồn thu nhập ổn định hơn cho người dân.
Cũng theo ông Toàn, dù bước đầu cho kết quả tích cực, nuôi cá kình vẫn còn những khó khăn cần giải quyết trước khi nhân rộng.
Bởi vì, cá kình là đối tượng nuôi mới tại địa phương nên người dân chưa có nhiều kinh nghiệm về quy trình kỹ thuật.
Nguồn giống hiện chủ yếu thu từ tự nhiên khiến việc chủ động mùa vụ thả giống gặp khó khăn. Bên cạnh đó, thị trường tiêu thụ sản phẩm chưa thực sự ổn định và người nuôi còn hạn chế về vốn đầu tư.
Mô hình cũng cho thấy quản lý môi trường là yếu tố đặc biệt quan trọng. Cá kình phát triển tốt trong điều kiện nhiệt độ khoảng 26-32°C, độ mặn 20-30‰, oxy hòa tan từ 5mg/l trở lên và pH từ 7,5-8,5. Mực nước trong ao cần được duy trì từ 1,5m trở lên.
Trong quá trình nuôi, người dân phải thường xuyên kiểm tra môi trường nước, thay nước, xử lý đáy ao, bổ sung vi sinh và tăng cường quạt, sục khí khi thời tiết thay đổi bất thường.
Ông Đoàn Quang Diện – Chủ tịch UBND xã Triệu Cơ, cho biết cá kình có tính phù hợp và bền vững để thay thế con tôm hoặc đưa vào nuôi luân canh.
Việc nhân rộng mô hình được kỳ vọng giúp người dân tận dụng những diện tích ao hồ đang bỏ hoang, hạn chế rủi ro do dịch bệnh, ổn định sản xuất và nâng cao thu nhập.
Để nhân rộng mô hình, địa phương đang nghiên cứu giải quyết tốt bài toán con giống, kỹ thuật và đầu ra.
“Cá kình có thể trở thành một trong những lựa chọn giúp hồi sinh các ao nuôi tôm bỏ hoang, đồng thời mở thêm hướng phát triển thủy sản bền vững cho người dân” – ông Diện nói.
Cá kình là loài cá biển và nước lợ thuộc họ cá dìa, phổ biến ở các vùng đầm phá miền Trung và được xem là đặc sản có hương vị thơm ngon, giàu dinh dưỡng.
Cá có thân dẹt, hình thoi, kích thước thường chỉ cỡ bàn tay; thịt cá ngọt, béo, trong khi phần gan béo và ruột có vị hơi đắng đặc trưng, tạo nên nét hấp dẫn riêng.
Cá kình giàu protein, omega-3, canxi cùng nhiều vitamin, có thể chế biến thành nhiều món như canh chua, canh ngót, kho sả ớt, nướng hoặc làm nhân bánh xèo.
Ngọc Vũ – Khánh Phương (Báo Dân Việt)
