Giá cá tra tăng nóng, thách thức cho sản xuất và chế biến xuất khẩu

giá cá tra
Các đại biểu tham dự Hội thảo chuyên đề “Phát triển sản xuất, tiêu thụ cá tra vùng ĐBSCL”. Ảnh: Trung Chánh.

Giá cá tra nguyên liệu tăng cao kỷ lục, mang lại lợi nhuận cho người nuôi nhưng đặt doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu trước áp lực chi phí và thiếu hụt nguồn cung.

Giá cao, nguồn cung căng thẳng

Giá cá tra nguyên liệu tại ĐBSCL đang duy trì ở mức cao kỷ lục, khoảng 38.000 đồng/kg, tạo tín hiệu tích cực cho người nuôi sau những giai đoạn thị trường biến động. Tuy nhiên, đà tăng giá cũng đặt ra không ít thách thức đối với hoạt động chế biến, xuất khẩu, nhất là khi nguồn cung nguyên liệu có nguy cơ thiếu hụt, chi phí sản xuất tăng và thị trường tiêu thụ ngày càng đòi hỏi khắt khe về chất lượng, giá thành.

Đây là một trong những vấn đề trọng tâm được các cơ quan quản lý, hiệp hội ngành hàng và doanh nghiệp tập trung thảo luận tại Hội thảo chuyên đề “Phát triển sản xuất, tiêu thụ cá tra vùng ĐBSCL”, do Cục Thủy sản và Kiểm ngư (Bộ Nông nghiệp và Môi trường) phối hợp Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh An Giang tổ chức ngày 13/11, tại phường Long Xuyên, tỉnh An Giang.

Theo bà Nguyễn Thị Băng Tâm, chuyên viên nuôi trồng Cục Thủy sản và Kiểm ngư, trong 10 tháng đầu năm 2026, ngành cá tra đạt sản lượng thu hoạch khoảng 1,63 triệu tấn, hoàn thành 88,1% kế hoạch năm. Kim ngạch xuất khẩu đạt gần 2 tỷ USD, tiếp tục khẳng định vai trò là ngành hàng chủ lực của thủy sản Việt Nam.

giá cá tra
Giá cá tra nguyên liệu tăng cao kỷ lục, khoảng 38.000 đồng/kg, mang lại lợi nhuận cho người nuôi nhưng đặt doanh nghiệp chế biến, xuất khẩu trước áp lực tăng chi phí và thiếu hụt nguồn cung. Ảnh: Hoàng Vũ.

Đáng chú ý, giá cá tra nguyên liệu duy trì ở mức cao, khoảng 38.000 đồng/kg. Ở góc độ người nuôi, giá bán tăng giúp cải thiện hiệu quả kinh tế, nhất là đối với những cơ sở đã đầu tư ao nuôi, thả giống từ trước và có cá đạt kích cỡ thương phẩm đúng thời điểm thị trường cần nguyên liệu.

Thực tế này tạo ra nghịch lý trong chuỗi ngành hàng: Giá cá tăng là tín hiệu vui đối với người nuôi có sản phẩm để bán, nhưng có thể trở thành áp lực đối với doanh nghiệp phải bảo đảm nguyên liệu cho nhà máy, duy trì đơn hàng và giữ thị phần xuất khẩu.

Ông Trần Thanh Hiệp, Phó Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường An Giang cho biết, quy mô nuôi cá tra của tỉnh hiện đạt khoảng 1.500ha, sản lượng năm 2026 ước đạt 670.000 tấn. Tuy nhiên, sản xuất cá tra đang đối mặt với nhiều vấn đề cần giải quyết, từ chất lượng con giống, biến động giá thức ăn, chi phí đầu vào đến dịch bệnh, môi trường và tổ chức liên kết sản xuất.

Theo ông Hiệp, yêu cầu đặt ra là phải tổ chức sản xuất theo vùng, kiểm soát tình trạng phát triển tự phát, tăng cường liên kết giữa cơ sở nuôi với doanh nghiệp chế biến, bảo đảm sự ổn định của toàn chuỗi giá trị.

giá cá tra
Ông Nhữ Văn Cẩn, Phó Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư đánh giá, cá tra tiếp tục là mặt hàng chiến lược của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế. Ảnh: Trung Chánh.

Ở phạm vi toàn ngành, ông Nhữ Văn Cẩn, Phó Cục trưởng Cục Thủy sản và Kiểm ngư đánh giá, cá tra tiếp tục là mặt hàng chiến lược của thủy sản Việt Nam trên thị trường quốc tế. Dù vậy, ngành cá tra vẫn chịu tác động từ những biến động của kinh tế thế giới, xung đột quốc tế, chi phí vận chuyển, rào cản thương mại và các hiện tượng thời tiết cực đoan. Đặc biệt, nguy cơ El Nino, xâm nhập mặn và biến đổi môi trường nước tại ĐBSCL có thể ảnh hưởng trực tiếp đến vùng nuôi trong năm 2027.

Một điểm nghẽn đáng chú ý là chất lượng con giống. Theo đánh giá của Cục Thủy sản và Kiểm ngư, tỷ lệ sống trong các giai đoạn từ cá bột lên cá giống và nuôi thương phẩm còn thấp, dao động từ 5-20% ở các giai đoạn được khảo sát. Hao hụt lớn không chỉ làm tăng giá thành mà còn ảnh hưởng đến khả năng chủ động nguồn nguyên liệu.

Liên kết để giữ thị trường

Từ góc độ thị trường, bà Tô Thị Tường Lan, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP) cho biết, Việt Nam là nước dẫn đầu về tổng lượng cá tra xuất khẩu toàn cầu, chiếm khoảng 92% thị phần. Riêng 9 tháng đầu năm 2026 kim ngạch xuất khẩu cá tra Việt Nam đạt 1,7 tỷ USD, tăng 10,5% so với cùng kỳ.

giá cá tra
Ngành hàng cá tra đang đối mặt với nhiều thách thức, từ chất lượng con giống, chi phí thức ăn tăng, liên kết chuỗi chưa đồng bộ và xử lý chất thải môi trường nuôi. Ảnh: Hoàng Vũ.

Đáng chú ý, thị trường Trung Quốc tiếp tục là động lực tăng trưởng quan trọng, với mức tăng 28% trong 9 tháng. Riêng tháng 9, kim ngạch xuất khẩu sang thị trường này đạt 63 triệu USD. Phân khúc cá tra phi lê đông lạnh chất lượng cao ghi nhận mức tăng trưởng tích cực, cho thấy dư địa phát triển đối với các sản phẩm đáp ứng tốt yêu cầu của người tiêu dùng.

Thị trường Liên minh châu Âu (EU) cũng có tín hiệu khả quan, với mức tăng trưởng 12%. Trong khi đó, xuất khẩu sang Hoa Kỳ gặp khó khăn, đặc biệt trong quý III giảm tới 30%, dưới tác động của các biện pháp thuế quan, hoạt động xem xét hành chính và rào cản thương mại.

Ông Trần Thanh Phong, Phó Tổng thư ký Hiệp hội Cá tra Việt Nam nhận định, ngành cá tra tiếp tục giữ vai trò chủ lực trong sản xuất, chế biến và xuất khẩu thủy sản. Tuy nhiên, sự phục hồi của thị trường và giá nguyên liệu tăng chưa đồng nghĩa với việc toàn bộ chuỗi ngành hàng đều đạt hiệu quả cao.

Theo Hiệp hội Cá tra Việt Nam, ngành đang đối mặt với 6 điểm nghẽn lớn, gồm chất lượng con giống, chi phí đầu vào, liên kết chuỗi chưa đồng bộ, hệ thống dữ liệu số chưa hoàn thiện, tỷ trọng sản phẩm giá trị gia tăng còn hạn chế và những thách thức về môi trường, biến đổi khí hậu. Đặc biệt, chi phí thức ăn, năng lượng và logistics tăng đang gây sức ép trực tiếp lên giá thành sản xuất.

Để khắc phục, Hiệp hội đề xuất nâng cao chất lượng con giống, giảm hệ số chuyển đổi thức ăn (FCR), nghiên cứu sử dụng nguyên liệu thực vật như bột đậu nành thay thế một phần nguồn đạm động vật, kết hợp phụ gia sinh học nhằm giảm chi phí và phát thải carbon.

Ở khâu sản xuất giống, PGS.TS Nguyễn Văn Sáng, Viện Khoa học Thủy sản Việt Nam giới thiệu kết quả nghiên cứu sản phẩm thay thế chất kích thích sinh sản đang được sử dụng phổ biến tại các cơ sở sản xuất giống cá tra. Nổi bật là hoạt chất Buserelin, với tên thương mại OvaPrime. Tiến bộ kỹ thuật này mở ra khả năng giảm chi phí sản xuất giống, nâng cao tính chủ động nguồn cung, góp phần khắc phục một trong những điểm nghẽn quan trọng của ngành cá tra.

giá cá tra
Các đại biểu tham dự Hội thảo chuyên đề “Phát triển sản xuất, tiêu thụ cá tra vùng ĐBSCL”. Ảnh: Trung Chánh.

Tuy nhiên, giải pháp căn cơ vẫn là tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết chặt chẽ giữa người nuôi, cơ sở cung cấp giống, doanh nghiệp thức ăn và nhà máy chế biến xuất khẩu. Cùng với đó, việc xây dựng cơ sở dữ liệu vùng nuôi, dự báo sản lượng, giám sát môi trường và truy xuất nguồn gốc phải được thực hiện đồng bộ. Đây là nền tảng để hạn chế tình trạng thiếu nguyên liệu cục bộ hoặc phát triển nóng khi giá cá tăng cao.

Đối với doanh nghiệp chế biến, VASEP khuyến nghị tiếp tục đa dạng hóa thị trường xuất khẩu, tận dụng cơ hội tại Trung Quốc, EU, Brazil, Anh và các thị trường mới, đồng thời duy trì vị thế tại những thị trường truyền thống quan trọng. Ngoài sản phẩm phi lê đông lạnh, ngành cá tra cần đẩy mạnh chế biến sâu, phát triển sản phẩm tiện lợi, sản phẩm giá trị gia tăng.

Giá cá tăng có thể tạo động lực tái đầu tư sản xuất, nhưng nếu thiếu liên kết và dự báo thị trường, động lực ấy rất dễ chuyển thành áp lực khi cung – cầu đảo chiều. Vì vậy, chủ động nguồn nguyên liệu, kiểm soát giá thành và nâng cao giá trị chế biến là những yếu tố quyết định để cá tra ĐBSCL duy trì tăng trưởng, giữ vững thị phần xuất khẩu trong năm 2027 và những năm tiếp theo.

Theo dự báo của VASEP, kim ngạch xuất khẩu cá tra năm 2026 có thể đạt khoảng 2,28-2,3 tỷ USD, tăng 5-6% so với năm trước. Bước sang năm 2027, dự báo xuất khẩu cá tra có thể đạt khoảng 2,4 tỷ USD. Tuy nhiên, mục tiêu này đứng trước thách thức thiếu hụt nguồn nguyên liệu và kích cỡ cá thương phẩm chưa phù hợp với yêu cầu của từng thị trường.

Đ.T.Chánh (Nông Nghiệp Việt Nam)

 

Bài viết liên quan

Xuất khẩu cá ngừ

Xuất khẩu cá ngừ vượt 816 triệu USD, đà phục hồi đối mặt sức ép cuối năm

Xuất khẩu cá ngừ Việt Nam tiếp tục duy trì đà tăng trưởng trong tháng 10/2026, đưa kim ngạch 10 tháng đầu năm vượt 816 triệu USD. Tuy nhiên, phía sau những con số tích cực là thị trường thế giới vẫn phân hóa mạnh, nhu cầu phục hồi chậm trong khi giá nguyên liệu tăng cao. Điều này đang đặt doanh nghiệp trước bài toán vừa giữ đơn hàng, vừa bảo đảm hiệu quả sản xuất.

nuôi cá ruộng lúa

Nuôi cá ruộng mùa lũ, thu nhập 15 – 20 triệu đồng/ha

Nuôi cá ruộng mùa nước nổi. Sau khi thu hoạch lúa hè thu, bà tận dụng ruộng để thả nuôi cá mè hoa, cá sặc rằn, cá rô, cá trê đồng thời kết hợp chăn nuôi vịt. “Cá mình thả xuống ruộng không cần cho ăn gì, chúng tận dụng rơm rạ và nguồn thức ăn có sẵn trên đồng nên không tốn chi phí và công chăm sóc”, bà Châu chia sẻ.

Bài viết mới nhất

Sản phẩm nổi bật