Theo ghi nhận của doanh nghiệp xuất khẩu ngao, xu hướng khách hàng chuyển từ hợp đồng dài hạn sang đặt hàng từng lô nhỏ, linh hoạt theo nhu cầu thị trường.
Xu hướng thận trọng hơn từ phía thị trường
Sau đà đi lên khá rõ trong năm 2025, xuất khẩu ngao của Việt Nam bước vào năm 2026 với một bức tranh đan xen: Đầu năm bứt khá mạnh, nhưng từ tháng 3 trở đi bắt đầu chậm lại.
Theo số liệu thống kê của Hải quan Việt Nam, kim ngạch xuất khẩu ngao của Việt Nam 4 tháng đầu năm 2026 đạt hơn 38 triệu USD, tăng 2% so với cùng kỳ 2025.
Ông Nguyễn Hồ Nguyên, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Thủy sản Lenger Việt Nam – doanh nghiệp chuyên chế biến và xuất khẩu các sản phẩm từ ngao (nghêu) và nhuyễn thể hai mảnh vỏ lớn tại Việt Nam cho biết, trong thời gian gần đây, xuất khẩu ngao của Việt Nam nhìn chung vẫn duy trì được sự ổn định.
Tuy nhiên, ngành xuất khẩu ngao của Việt Nam chịu tác động rõ rệt bởi các biến động chi phí đầu vào và xu hướng thận trọng hơn từ phía thị trường. Giá nguyên liệu tăng đã kéo theo giá bán xuất khẩu tăng, khiến khách hàng có xu hướng cân nhắc kỹ hơn và kéo dài thời gian ra quyết định về khối lượng nhập khẩu.
“Từ thực tế doanh nghiệp, chúng tôi ghi nhận xu hướng khách hàng chuyển từ hợp đồng dài hạn sang đặt hàng từng lô nhỏ, linh hoạt theo nhu cầu thị trường. Điều này đòi hỏi doanh nghiệp phải thích ứng nhanh hơn trong kế hoạch sản xuất, đồng thời kiểm soát tốt chi phí để duy trì năng lực cạnh tranh”, ông Nguyên thông tin.
EU tiếp tục là thị trường trọng điểm, Mỹ tăng nhu cầu với ngao cỡ lớn
Dù thị trường có nhiều biến động, triển vọng xuất khẩu ngao vẫn được đánh giá tích cực tại một số thị trường chủ lực.
Theo ông Nguyên, EU tiếp tục là thị trường trọng điểm của xuất khẩu ngao Việt Nam với nhu cầu ổn định và lợi thế từ các hiệp định thương mại như EVFTA.
Số liệu từ Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), cho thấy, 4 tháng đầu năm 2026, Tây Ban Nha là thị trường lớn nhất của ngao Việt Nam với 10 triệu USD, tăng 29% so với cùng kỳ. Italy đứng ngay sau với 9 triệu USD, tăng 5%. Bồ Đào Nha đạt 5 triệu USD, giảm nhẹ 2%, nhưng vẫn nằm trong nhóm nhập khẩu lớn nhất.
Theo EUMOFA, nhập khẩu 2 mảnh vỏ của EU từ nguồn cung ngoài khối trong 11 tháng đầu năm 2025 đạt khoảng 657 triệu EUR, tăng 9% về giá trị và 7% về khối lượng so với cùng kỳ 2024. Điều này cho thấy cửa vào châu Âu đối với các sản phẩm nhuyễn thể, trong đó có ngao vẫn khá rộng.
Trong khi đó, thị trường Mỹ đang nổi lên với nhu cầu ngày càng tăng đối với ngao cỡ lớn, trong khi nguồn cung hiện còn hạn chế, mở ra dư địa đáng kể cho các nhà xuất khẩu.
Cũng theo VASEP, trong 4 tháng đầu năm 2026, xuất khẩu ngao của Việt Nam sang thị trường này đạt gần 6 triệu USD, tăng 49% so với cùng kỳ năm trước. Đây là mức tăng đáng chú ý, nhất là trong bối cảnh doanh nghiệp Việt Nam đang phải cạnh tranh ngày càng quyết liệt ở phân khúc thủy sản giá trị vừa và cao.
“Lenger hiện nay vẫn duy trì tốt các thị trường truyền thống như Tây Ban Nha và Italy, đồng thời ghi nhận tín hiệu tích cực từ các khách hàng tại Mỹ đối với các dòng sản phẩm kích cỡ lớn. Đây là những hướng đi tiềm năng nếu doanh nghiệp chủ động được nguồn nguyên liệu phù hợp”, ông Nguyên cho hay.
Đảm bảo nguồn nguyên liệu đạt chuẩn ngày càng khó khăn
Song song với những cơ hội từ thị trường, ngành ngao Việt Nam cũng đang đối mặt với không ít thách thức trong việc duy trì nguồn cung và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng khắt khe.
Theo ông Nguyên, nổi bật là sự thiếu ổn định của vùng nguyên liệu, yêu cầu ngày càng cao về chất lượng từ các thị trường nhập khẩu cùng áp lực gia tăng về chi phí sản xuất. Bên cạnh đó, các yếu tố môi trường như biến đổi khí hậu và ô nhiễm vùng nuôi cũng đang ảnh hưởng trực tiếp đến sản lượng và chất lượng sản phẩm.
“Việc đảm bảo nguồn nguyên liệu đạt chuẩn một cách ổn định ngày càng khó khăn, kéo theo chi phí kiểm soát chất lượng và tuân thủ tiêu chuẩn tăng lên. Đồng thời, các yêu cầu khắt khe về truy xuất nguồn gốc và phát triển bền vững từ thị trường quốc tế buộc doanh nghiệp phải đầu tư bài bản hơn vào toàn bộ chuỗi sản xuất”, ông Nguyên nhấn mạnh.
Tuy vậy, theo ông Nguyên, trong bối cảnh tiêu dùng toàn cầu chuyển dịch theo hướng xanh và bền vững, ngao là một trong những sản phẩm có nhiều lợi thế nhờ đặc tính nuôi tự nhiên, thân thiện với môi trường và phù hợp với các tiêu chí phát triển bền vững. Đây là cơ hội quan trọng để nâng cao giá trị sản phẩm nếu được đầu tư đúng hướng.
Không chỉ thị trường xuất khẩu, thị trường nội địa cũng được đánh giá còn nhiều dư địa phát triển. Ông Nguyên cho hay, Việt Nam hiện có dân số trên 100 triệu người, trong đó tỷ lệ dân số thành thị chiếm khoảng 38,67%. Những năm gần đây, kinh tế duy trì tốc độ tăng trưởng cao, quá trình đô thị hóa diễn ra mạnh mẽ, kéo theo sự mở rộng của các hệ thống bán lẻ như WinMart+, Bách Hóa Xanh… từ đô thị đến khu vực nông thôn. Đây là thị trường tiềm năng đối với các sản phẩm sạch, xanh và có giá trị gia tăng.
Lenger Việt Nam hiện đã hình thành mạng lưới kinh doanh kết nối hệ thống giao hàng toàn quốc, mặt khác luôn nghiên cứu phát triển các sản phẩm mới và sản phẩm giá trị gia tăng để đáp ứng tốt nhu cầu tiêu dùng sản phẩm xanh, sạch, tiện ích và giá trị kinh tế cao. Đồng thời, cũng đang từng bước nâng cấp chuỗi giá trị thông qua cải thiện chất lượng vùng nguyên liệu, phát triển các sản phẩm chế biến và tăng cường hợp tác với các đối tác quốc tế.
“Việc xây dựng mối quan hệ lâu dài với khách hàng lớn cũng góp phần nâng cao tính ổn định và vị thế của ngao Việt Nam trên thị trường toàn cầu. Chúng tôi tin rằng, nếu làm tốt từ vùng nguyên liệu, kiểm soát chất lượng đến xây dựng thương hiệu, ngao Việt Nam hoàn toàn có thể nâng cao giá trị và khẳng định vị thế bền vững trên thị trường quốc tế”, ông Nguyên bày tỏ sự tin tưởng.
Ông Nguyễn Hồ Nguyên, Tổng Giám đốc Công ty TNHH Thủy sản Lenger Việt Nam cho biết: “Thách thức hiện nay là không nhỏ, nhưng cũng chính là động lực để doanh nghiệp tái cấu trúc, nâng cao tiêu chuẩn sản xuất và phát triển theo hướng dài hạn, chuyên nghiệp hơn, qua đó từng bước gia tăng giá trị và vị thế của ngao Việt Nam trên thị trường quốc tế”.
Hồng Thắm ( Nông Nghiệp Việt Nam)
